Roztocze 12-15 sierpień 2016

Roztocze 12-15 sierpień 2016
 
 Byliśmy widzieliśmy wiemy…. Roztocze to raj dla rowerzystów!  
                                                                             
Do Zwierzyńca przybyliśmy około południa. Po 5 godzinnej podróży zakwaterowaliśmy się w sercu Roztoczańskiego Parku Narodowego, a później  wyruszyliśmy na spływ rzeką Wieprz z miejscowości Obrocz  14 km spływu.
Bajka……. Dzika przyroda, czysta woda, śpiew ptaków i szum rzeki.  Następne dni podróży były już na rowerkach.
Wieczorwm przy ognisku warzyliśmy duszonki, śpiewali przypomniane piosenki, a rano kąpiel w Zalewie Rudka.....i tak mijały nam kolejne dni :-)
 Piękne podziękowania dla Pani Marysi, która oprowadziła nas po swoim pięknym ogrodzie, ugościła "zamojska babką", upieczoną dla męża, a my ją zjedliśmy w całości. A na dodatek opowiedziała nam wszystko o swoich nalewkach w których jest mistrzynią ;-)
Dzień 1 – spotkanie w Zwierzyńcu i spływ kajakowy rzeką Wieprz 
Dzień 2  – Topólcza- wąwóz lessowy,Szczebrzeszyn,Zamość, Hubale - średniowieczne kurhany / 62 km / 150 m przewyższeń
Dzień 3  –  Puszcza Solska, Józefów, Krasnobrodzki Park Krajobrazowy, Florianka / 74 km / 320 m przewyższeń
Dzień 4  –  Guciów – skansen, Krasnobrodzki Park Krajobrazowy, Krasnobród / 44 km / 150 m przewyższeń.
                                                         
Dzień 1 spotkanie w Zwierzyńcu i spływ kajakowy rzeką Wieprz

Zwierzyniec powstał w 1593 r. na terenie tzw. włości Szczebrzeskiej, włączonej do ordynacji zamojskiej przez jej założyciela kanclerza Jana Zamoyskiego. Utworzono tu wówczas drugi w Polsce zwierzyniec myśliwski, ogrodzony 30 kilometrowym parkanem oraz wybudowano okazały dwór modrzewiowy. Dało to początek i nazwę miejscowości.
W wieku XVII Zamoyscy podejmowali też znakomitych królewskich gości: Władyslawa IV, Jana Kazimierza, Michała Korybuta Wiśniowskiego. To w Zwierzyńcu rozkwitła miłość Marii Kazimiery D'Arquien i Jana Sobieskiego. W latach 1741-47 Teresa i Tomasz Zamoyscy w podzięce za narodziny długo oczekiwanego syna Klemensa wybudowali kościół barokowy na jednej z wysp stawu, wykonanego w poprzednim stuleciu przez jeńców tureckich i tatarskich. Na początku XIX wieku Zamoyscy przenieśli do Zwierzyńca Zarząd Ordynacji Zamoyskiej, do wybudowanego w tym celu kompleksu klasycystycznych gmachów. Dało to impuls do intensywnego rozwoju miejscowości. Wybudowano wtedy domy dla urzędników ordynackich, o których wykształcenie bardzo dbano, wysyłając ich na kształcenie za granicę. Zatrudniano też cudzoziemskich specjalistów z Anglii, Włoch, Niemiec. Pracowali oni w powstających zakładach przemysłowych takich jak pierwsza w Polsce fabryka maszyn rolniczych (1804) czy funkcjonujący do dziś browar (1806 r). W czasie Powstania Listopadowego Zwierzyniec był miejscem postoju i przemarszu wojsk powstańczych z gen. Józefem Dwernickim i Piotrem Wysockim. Powstanie styczniowe zaznaczyło się zwycięską bitwą pod pobliską Panasówką. Jej śmiertelne ofiary, z węgierskim ochotnikiem mjr Edwardem Nyary, złożono we wspólnej mogile na skraju miejscowości. W 1901 r. pomoc i schronienie znalazł tu zbieg z Petersburga, Józef Piłsudski. Ordynaccy leśnicy pomogli mu przedostać się nielegalnie przez granicę z Galicją na Tanwii.
Na przełomie XIX i XX w Zwierzyniec stał się modną miejscowością letniskową. Z myślą o letnikach i mieszkańcach urządzono park zwany ogrodem skarbowym i umieszczono w nim pomnik szarańczy przeniesiony z Hamernii. W 1905 roku definitywnie rozebrano ogrodzenie zwierzyńca myśliwskiego. Świadkiem krwawych zmagań I wojny światowej jest cmentarz wojenny, kryjący groby osób kilku narodowości. We wrześniu 1939 r. przez Zwierzyniec prowadził szlak bojowy Stefana Roweckiego i Stanisława Sosabowskiego. W Ordynacji ukrywało się wiele osób, m.in. gen. Stanisław Tatar i Jerzy Wasowski. W czasie okupacji był tu prężny ośrodek 9 p.p. Armii Krajowej.
 
Hitlerowcy urządzili w Zwierzyńcu obóz dla jeńców francuskich, przekształcony potem w obóz przejściowy dla pacyfikowanej i wysiedlanej ludności Zamojszczyzny.
W ratowaniu dzieci z tego obozu osobiście zaangażował się ordynat Jan Zamoyski i jego żona Róża. Wejście na te tereny Armii Czerwonej w lipcu 1944 r. wcale nie oznaczało końca walk i nastania spokoju. 350 letnia Ordynacja Zamoyska została rozwiązana. Ostatni ordynat pod fałszywymi zarzutami trafił na kilka lat do więzienia. Zwierzyniec wyszedł obronną ręką, ale nowe części miejscowości trzeba było odbudować. W 1990 r. Zwierzyniec otrzymał prawa miejskie.
Kościół powstały w latach 1741-1747 p.w. św. Jana Nepomucena jest najbardziej reprezentatywną budowlą miasteczka. Kościółek został ufundowany przez Tomasza Antoniego Zamoyskiego. Powstał on wg. projektu Columbaniego, murowany z mansardowym dachem. W jego skromnym wnętrzu znajdują się piękne XVIII-wieczne polichromie Łukasza Smuglowicza, które to wraz z późnobarokową architekturą szczególnie decydują o wartościach zabytkowych kościoła. Kościółek jest usytuowany na jednej z wysepek z dojściem przez most. Kościół był początkowo używany jako kaplica z czasem powiększono go o boczne skrzydła.
Budynki pochodzącez 2 ćw. XIX w. Początkowo było tu siedem budynków: drewniany pałac, cztery drewniane i dwie murowane oficyny. Do dziś zachowały się jedynie murowane oficyny. Obecnie w jednej z nich (jeden budynek został nadbudowany) mieści się Zespołu Szkół Drzewnych i Ochrony Środowiska im. Jana Zamoyskiego.
 
Murowana willa powstała w latach 1889-90. Budynek wzniesiony na planie prostokąta. Wewnątrz dwie klatki schodowe, układ wnętrza dwutraktowy. Z zewnątrz budynek oszalowany deskami ze snycerką. Wewnątrz zachowany wystrój architektoniczny – gzymsy, kominki.
Obecnie siedziba RPN.
 Dzięki swojemu położeniu Gmina Zwierzyniec stanowi doskonałą bazę dla tych, którzy chcą odpocząć wśród roztoczańskiej zieleni i lubią aktywnie spędzać wolny czas. Jedną z najciekawszych atrakcji turystycznych Zwierzyńca są ścieżki poznawcze, piesze szlaki turystyczne i trasy rowerowe oraz organizowane spływy kajakowe.
Na terenie Gminy Zwierzyniec funkcjonują dwa kąpieliska. Zalew „Rudka” przeznaczony jest do uprawiania sportów wodnych. Miłośnicy kąpieli wodnych wykapać się mogą w Stawach „Echo” przepięknie położonych wśród lasów Roztoczańskiego Parku Narodowego.
 
Wieprzrzeka we wschodniej Polsce, prawy dopływ Wisły o długość 303 km. Powierzchnia jej dorzecza wynosi 10,4 tys. km². Swoje źródła bierze z Wieprzowa Tarnawackiego w pobliżu Tomaszowa Lubelskiego, a uchodzi do Wisły w okolicy Dęblina. Rzeka jest połączona z Krzną przez Kanał Wieprz-Krzna. Przepływa przez Roztoczański Park Narodowy i Nadwieprzański Park Krajobrazowy
 
 
 
 
Dzień 2
Topólcza- wąwóz lessowy,Szczebrzeszyn,Zamość, Hubale - średniowieczne kurhany / 62 km / 150 m przewyższeń
Szczebrzeszyn
W Szczebrzeszynie chrząszcz...
... brzmi w trzcinie - od kilku lat nie tylko w wierszu Jana Brzechwy, ale także nieopodal zabytkowego młyna u podnóża Góry Zamkowej. Nad źródełkiem wśród trzcin we wrześniu 2002 r. stanął jedyny chyba na świecie pomnik chrząszcza. Z ogromnego lipowego pnia (3 m wysokości, 1 m średnicy) uczniowie Liceum Sztuk Plastycznych z Zamościa pod kierunkiem prof. Zygmunta Jarmuła, szczebrzeszyńskiego artysty rzeźbiarza, wyczarowali najsłynniejszego z chrząszczy. Dziś jest jedną z ważniejszych atrakcji turystycznych Szczebrzeszyna - na równi z XVII-wiecznymi kościołami, cerkwią i synagogą. Każdy chce mieć pamiątkowe zdjęcie z tym muzykalnym wałkoniem, który niedawno stracił smyczek od swych skrzypiec. Szczęśliwie po drobnej naprawie ten znany chrząszcz może brzmieć nadal.

Głębokie wąwozy lessowe, niektóre kilkukilometrowej długości znajdują się na trasie ze Zwierzyńca do Szczebrzeszyna np. w Tóplczy.
Zamość
Zamość to miasto wyjątkowe. Powołane do życia w 1579 r., zostało zaplanowane w szczegółach przez włoskiego architekta Bernardo Morando, który stworzył na dalekich kresach Europy na wskroś nowoczesne w owych czasach miasto-twierdzę. Morando kształtując Nowy Zamość opierał się na założeniach renesansowego modelu urbanistycznego, uwzględniającego wszystkie potrzeby ekonomiczno-bytowe mieszkańców przy zapewnieniu bezpieczeństwa, jakie dawały nowoczesne fortyfikacje bastionowe. Podobne miasta powstawały w XVI w. w innych krajach Europy. Do najbardziej znanych należą włoska Palma Nuova, maltańska La Valletta czy holenderskie Coeworden. Ze względu na starannie zaplanowaną przestrzeń miejskich placów i ulic określano je mianem miast idealnych.

Zamość miał pełnić nie tylko funkcję ośrodka rzemiosł i handlu, ale też promieniować na okolicę, przewidzianymi w planach założycieli miasta, instytucjami naukowymi i kulturalnymi. Był również reprezentacyjną siedzibą generalnego inwestora - kanclerza wielkiego koronnego Jana Zamoyskiego. Zamoyski żył w czasach największej świetności Rzeczypospolitej, w okresie panowania aż 5 królów! Trzeba przyznać, że jego skuteczność w zdobywaniu zasług i dóbr w czasie 40 lat pełnienia królewskiej (czytaj: państwowej) służby przyćmiewa np. wszystkie dokonania współczesnych polityków polskich. Zaczynał dorosłe życie jako posiadacz 3 wiosek. Umierając, zostawił następcom kilka miast i blisko półtorej setki wsi zorganizowanych w niepodzielnej formie prywatnego państwa - Ordynacji Zamojskiej ze stolicą w Zamościu. Jan Zamoyski solidnie zapracował na zaszczyty i posiadaną fortunę. Był utalentowanym dowódcą, postacią, której Rzeczypospolita XVI w. zawdzięczała pozycję europejskiego supermocarstwa. W 1992 r. zamojskie Stare Miasto wpisano na listę Światowego Dziedzictwa Kultury i Przyrody UNESCO.
Hubale
Rezerwat faunistyczny utworzony 1982 r. na terenie 35 ha w gminie Zamość. Celem ochrony w rezerwacie jest suseł perełkowany. Ten coraz rzadziej występujący w Polsce gryzoń pochodzi z stepowych obszarów Mołdawii, Ukrainy i europejskiej części Rosji. W rezerwacie spotkamy również cmentarzysko kurhanowe zawierające pochówki ludności słowiańskiej, zamieszkującej ten obszar od IV do IX wieku n.e.
 
 
 
 
Dzień 3  
 
Puszcza Solska, Józefów, Krasnobrodzki Park Krajobrazowy, Florianka / 74 km / 320 m przewyższeń
Park Krajobrazowy Puszczy Solskiej
Znajdują się tu unikalne przełomy rzeczne strefy krawędziowej Roztocza i Puszczy Solskiej w postaci szeregu niewielkich wodospadów zwanych "szumami" lub "szypotami", tworzących niezwykle, malowniczy, trochę górski charakter tej puszczańskiej krainy. Park położony na terenie Roztocza Środkowego (makroregion Roztocze) i Równiny Biłgorajskiej (makroregion Kotlina Sandomierska). Powierzchnia parku wynosi 28980 ha (21305 ha - w województwie lubelskim, 7675 ha - w województwie podkarpackim).
 
Krasnobrodzki Park Krajobrazowy
 
został utworzony 11 maja 1988 roku. Park o powierzchni 9390 ha z otaczającą go strefą ochronną zajmującą powierzchnię 30 794 ha, obejmuje części obszarów gmin: Adamów, Józefów, Krasnobród, Krynice, Susiec, Tarnawatka i Tomaszów Lubelski. Północno-zachodnią granicę Parku stanowi otulina Roztoczańskiego Parku Narodowego, która przebiega wzdłuż drogi Zamość – Józefów. Na północy przechodzi przez Jacnię i Grabnik, omija Krasnobród i biegnie w kierunku Rogóźna k/Tomaszowa Lubelskiego. Wzdłuż kompleksów leśnych dochodzi do wsi Zawadki i Kunki i dalej biegnie w kierunku Łasoch i Łuszczacza, a następnie do Ciotuszy Nowej. Stamtąd wzdłuż górnego Sopotu i dróg śródpolnych wiedzie do Malewszczyzny (niebieskim szlakiem turystycznym) i dalej do otuliny Roztoczańskiego Parku Narodowego.
 Józefów
Gmina Józefów to jeden z najpiękniejszych zakątków Roztocza, miejsce w którym historia pozostawiła swoje liczne ślady, a wiele zaułków owiała legendą i tajemnicą. Położona w Puszczy Solskiej jest cudowną odskocznią od zgiełku miasta. Kusi turystów pięknymi krajobrazami, dziką przyrodą, świeżym powietrzem, ciszą i spokojem.
Józefów swoją nazwę zawdzięcza Tomaszowi Józefowi Zamoyskiemu, który założył je w 1725 roku jako dziesiąte miasto Ordynacji Zamojskiej. O jego trzywiekowej tradycji i wielokulturowości przypominają zabytkowe budowle i pomniki. Wśród nich murowany ratusz w centrum miasteczka, synagoga i neobarokowy kościół parafialny, wzniesione w XIX wieku w miejscu XVIII-wiecznych, drewnianych budowli, a także kirkut i cmentarz z zabytkowymi nagrobkami. O bogatej historii ziemi józefowskiej świadczą też pomniki ku czci bohaterów powstania styczniowego i II wojny światowej oraz obelisk, w miejscu gdzie poległ "Miszka Tatar".
Wyjątkową atrakcję stanowią podmiejskie kamieniołomy, których rzeźba nie tylko zachwyca pięknem, ale też zachęca do uprawiania wspinaczki skałkowej. Na wzgórzu, w pobliżu pomnika Miszki Tatara, stoi 19-metrowa baszta widokowa, z tarasem, z którego można podziwiać panoramę Józefowa.
Józefów to wymarzona przystań dla wędkarzy, miłośników pieszych wędrówek i rowerowych wypraw. Gmina, wykorzystując bogactwo, którym obdarzyła ją natura, inwestuje w turystykę. Przybywa, dobrze zagospodarowanych i oznakowanych, szlaków turystycznych i ścieżek rowerowych, wiodących przez malownicze tereny pełne przyrodniczych i geologicznych "perełek". Zabytkowe dęby, źródełka, niewielkie wodospady chronione w rezerwacie "Czartowe Pole", pomnik przyrody – wzgórze Kamień (Piekiełko) koło Stanisławowa czy Kamienna Góra koło Górecka Starego z legendarnym płaczącym kamieniem wywierają na turystach niezapomniane wrażenia.

Niewątpliwie, letnią atrakcją Józefowa jest kąpielisko, które połączyło kładką dwa zalewy, natomiast zimą gmina zaprasza do Szopowego na górę "Młynarkę" gdzie znajduje się wyciąg narciarski, a w przyszłości ma powstać nowoczesne centrum sportowo-rekreacyjne nie tylko dla amatorów białego szaleństwa.
 
 
 
Florianka
 
Hodowla Konika Polskiego
Koniki polskie są jedyną rasą koni prymitywnych w Polsce. Są one potomkami tarpanów, które żyły niegdyś w puszczach Polski, Litwy i Prus. Hodowla zachowawcza konika polskiego w warunkach zbliżonych do naturalnych prowadzona jest w Roztoczańskim Parku Narodowym w Zwierzyńcu, na obszarze wydzielonym w okolicy stawów „Echo” oraz w warunkach stajennych we Floriance.

Ostoja Rezerwatowej Hodowli Konika Polskiego powstała w 1982r. Zajmuje ona obszar ok. 180 ha, w skład którego wchodzą lasy, stawy oraz strumień świerszcz, który służy konikom jako wodopój.

Obecnie w Ostoi przebywa stado ok. 20 szt. Rocznie rodzi się 6-7 źrebiąt, które są odławiane po przebyciu w rezerwacie przynajmniej jednego okresu zimowego. Koniki przebywając w Ostoi same zdobywają pokarm, wychowują młode bez ingerencji człowieka. Jedynie w okresie zimowym są dokarmiane sianem.
 

Dzień 4  
 
 Guciów – skansen, Krasnobrodzki Park Krajobrazowy, Krasnobród / 44 km / 150 m przewyższeń.
 
Krasnobrodzki Park Krajobrazowy położony jest na obszarze najwyższych wzniesień Roztocza Środkowego przekraczających 350 m n.p.m. Najwyższym wzniesieniem jest Wapielnia koło Ulowa – 385m n.p.m. Park utworzony został w 1988 roku o powierzchni 9390 ha. Na północny zachód graniczy z Roztoczańskim Parkiem Narodowym, a od strony południowej z Parkiem Krajobrazowym Puszczy Solskiej.

Ponad 60% powierzchni Parku zajmują lasy, z przewagą sosny. Występują również bory jodłowe, buczyna karpacka, olsy, a także cenne torfowiska i roślinność kserotermiczna.

Najpiękniejsze bory jodłowe spotkać możemy w rezerwacie „Święty Roch”, natomiast torfowiska w rezerwacie „Nowiny”. Atrakcją Parku są malownicze podzboczowe źródła występujące w Hutkach, Husinach oraz przy kaplicy „Na wodzie” w Krasnobrodzie.W lasach Parku spotkać można wiele rzadkich i chronionych roślin m.in.: storczyki, widłaki, wawrzynka wilczełyko, rosiczkę okrągłolistną oraz kruszynę pospolitą.

Faunę Parku reprezentuje: jeleń, sarna, dzik, borsuk, gronostaj oraz łasica i tchórz. Z ptaków zobaczyć tu możemy: bociana czarnego, orlika krzykliwego i pliszkę górską. Stawy nad Wieprzem zamieszkują bobry europejskie oraz ptaki wodne jak: derkacz, rybitwa czarna oraz zimorodek.
 
Krasnobród to lokalny ośrodek usługowy, uzdrowiskowy i popularny ośrodek turystyczno-wypoczynkowy na Roztoczu Środkowym. Latem najpopularniejszą formą wypoczynku jest plażowanie i kąpiel w zalewie położonym nad rzeką Wieprz. Zimą główną atrakcją jest liczący 500 metrów długości wyciąg narciarski na Górze Chełmowej. Trasy zjazdowe są oświetlone, co umożliwia korzystanie z wyciągu do późnych godzin wieczornych.
Atrakcyjny punkt widokowy w mieście to położony dość wysoko kamieniołom, na północ od zalewu, gdzie od niedawna znajduje się niewielka wieża (baszta).
Wśród zabytków znajduje się tu pałac Leszczyńskich XVII-XIX w. W tym zespole pałacowo-parkowym funkcjonuje Sanatorium Rehabilitacyjne dla Dzieci im. Janusza Korczaka (osiedle Podzamek), gdzie leczone są choroby górnych dróg oddechowych oraz schorzenia narządów ruchu
kampanii wrześniowej miejsce potyczek cofających się armii polskich z Niemcami. Na miejscowym cmentarzu leży 500 poległych żołnierzy polskich. W zabudowaniach klasztoru mieścił się szpital dla żołnierzy polskich i niemieckich.
 
23 września 1939 miała tu miejsce szarża 25 Pułku Ułanów Wielkopolskich podpułkownika Stachlewskiego, którzy w okolicy Kaplicy "Na Wodzie" stoczyli zwycięską bitwę z kawalerią niemiecką, opanowując miasteczko (to prawdopodobnie arena ostatniej bitwy między oddziałami konnymi w historii II wojny światowej). Przez pewien czas Krasnobród był okupowany przez wojska sowieckie.
Podczas okupacji okolica była terenem działań oddziałów partyzanckich AK BCh. Działał tu również oddział Gwardii Ludowej im. Kotowskiego składający się w większości ze zbiegłych z obozów jenieckich żołnierzy radzieckich. Oddział dowodzony był przez Michaiła Atamanowa ps. "Miszka Tatar". Oddział ten 16 maja 1943 roku zaatakował tartak w Krasnobrodzie i zniszczył stację kolejową. Krasnobród został spacyfikowany i wysiedlony przez Niemców 5 lipca 1943 roku. Miejscowa ludność żydowska została wymordowana w 1942 roku, bądź też wcześniej uciekła do ZSRR. Krasnobród został zdobyty przez Armię Czerwoną 22 VII 1944 roku.
W wyniku zniszczeń wojennych oraz rozwoju cywilizacyjnego nie zachował się dawny układ urbanistyczny miasteczka z drewnianą zabudową (charakterystyczne były podcienia).
 
Zagroda Guciów przedsięwzięcie emocjonalno-artystyczne. Ulotne jak mgły nad Wieprzem jednocześnie rzeczywiste, istniejące.
Czasu na wędrowanie w chmurach
Czasu na ciszę
Czasu na zdziwienie
Może nam trzeba?
                                Stanisław Jachymek
Zagroda położona jest w przełomowej dolinie Wieprza na Roztoczu Środkowym. Dookoła rozciąga się odwieczna puszcza, dzisiaj lasy Roztoczańskiego Parku Narodowego. Znajduje  się tutaj najlepiej zachowany w Polsce zespół wczesnośredniowiecznego osadnictwa (grodzisko, osady otwarte, cmentarzyska kurhanowe).
Do Zagrody Guciów, gdzie wyjątkowa przyroda łączy się z tradycją i historią Polski wato zajrzeć.
 
 
 
Opracowała

Jolanta Koźmin 

powrót